Moed ik dit nu doen? JA dat moed je

Het ongemakkelijkste gesprek is vaak de belangrijkste leiderschapstaak

Je herkent de situatie vast wel: er schuurt iets in de samenwerking. Een teamlid presteert niet zoals afgesproken, of de houding laat al een tijd te wensen over. Je hebt de signalen opgemerkt, er zijn al meerdere gesprekken over geweest, maar het écht gesprek en daarmee de doorbraak blijft uit. En dan ontstaat de neiging om te zoeken naar een omweg.

Onlangs zat ik bij een leidinggevende aan tafel voor een intakegesprek. De vraag leek helder: “Kun je een paar sessies met ons gehele team doen om samen te groeien in teamwork?”

Toen we doorvroegen, bleek de vork anders in de steel te zitten. De vraag voor een teamtraject kwam niet voort uit een algemene teambehoefte, maar werd aangejaagd door één specifiek teamlid. Met dit specifieke teamlid had de leidinggevende kort daarvoor een functioneringsgesprek gevoerd over houding, gedrag en het niet voldoen aan de rol. De medewerker kon de kritiek niet goed accepteren en stelde voor om het hele team erbij te betrekken.

De leidinggevende bekende eerlijk dat hij er eigenlijk geen vertrouwen meer in had dat zij zou gaan gaan voldoen aan de rol. Een teamtraject wilde hij eigenlijk ook niet. Ik stelde hem vragen als: “Wat wil je wel? Waarom stel je mij dan toch de vraag voor een teamtraject en wat als ik daar ‘ja’ op had gezegd?”

Zijn antwoord was raak in al zijn eerlijkheid: “Ik vind het lastig om haar de oprechte boodschap te geven en de conseqeuntie daarbij te bespreken. En het had me verbaasd als je JA had gezegd.”

Hier gebeurt iets wat in heel veel organisaties dagelijks voorkomt: we zoeken naar een systeemoplossing (een teamtraject) voor een individueel conflict. We lopen liever om de hete brij heen dan dat we het beest recht in de bek kijken.

Moed is niet de afwezigheid van angst

Als leidinggevende heb je veel taken op je bord, maar het voeren van oncomfortabele, oprechte gesprekken is zonder twijfel één van de 5 absolute kerntaken van leiderschap.

Waarom stellen we deze gesprekken dan toch zo vaak uit? Omdat ze spannend zijn. Omdat we bang zijn voor emoties, confrontaties of een verstoorde relatie. Maar laten we helder zijn: moed betekent niet dat je geen spanning of angst kent. Moed betekent dat je die spanning voelt, erkent en het gesprek níét uit de weg gaat, maar juist aangaat.

Niet om het ongemak heen, maar er doorheen.

Het vereist daarnaast een fundamentele verandering in mindset. Stop met hopen dat dit soort gesprekken ooit ‘makkelijk’ worden: “Het wordt nooit makkelijk, maar je kunt er wel beter in worden.” 

Hoe pak je dit aan?

Toen de leidinggevende uit het voorbeeld inzag dat hij dit 1-op-1 gesprek écht moest voeren, zijn we gaan bouwen aan een goede voorbereiding. Een strakke voorbereiding helpt je namelijk om dicht bij je intentie te blijven.

Stel jezelf voor zo’n gesprek altijd de volgende vier vragen:

1. Wat wil ik uitspreken? (Welke feiten, observaties en gevoelens moeten helder op tafel?)

2. Wat wil ik bespreken? (Waar zit de ruimte wel / niet voor interactie en het horen van de ander?)

3. Wat wil ik afspreken? (Welke concrete vervolgstappen en gedragsveranderingen verwacht ik?)

4. Waarop wil ik kunnen aanspreken? (Hoe borgen we dat we hier later op terugkomen?)

Bedenk ook dat één complex gesprek niet alles in één keer hoeft op te lossen. Soms is een serie van kortere, oprechte gesprekken veel effectiever dan één lang vaag gesprek.

Tot slot: wees eerlijk tegen jezelf: een teamtraject is waardevol als de teamdynamiek erom vraagt. Maar het mag nooit een schuilplaats worden om als leider een individueel ongemak te vermijden.

Welk gesprek stel jij momenteel nog uit? Pak vandaag nog je agenda, voel de spanning, en plan het in. Want daar begint écht leiderschap.