Bestuurder / directeur; brandt jouw vuur nog, of blus je onbewust jouw organisatie?

Wellicht herken je het ‘op papier klopt het meeste wel in jouw organistie. En toch… voel je aan meerdere dingen dat de juiste energie ontbreekt. Er wordt geklaagd in de wandelgangen, praten met elkaar gaat over in praten over elkaar en roddelen, targets worden (net) niet gehaald, en de samenwerking stroopt. Hoe kan dat?

Het antwoord ligt in een even simpel als geniaal model van Daniel Ofman: de Ik, de Wij en het Het.

Als bestuurder of directeur ben je vaak gewend om te sturen op het Het (de harde bovenstroom). Dit gaat over de systemen, de processen, de structuren, de cijfers en de concrete doelen. Maar een organisatie is geen machine; het is een levend organisme. En dat organisme bloeit pas op als er balans is met de andere twee dimensies. De Wij staat voor de cultuur, de onderlinge relaties, de ongeschreven regels en hoe we met elkaar omgaan. En de basis van dit alles? Dat is de Ik: het individu, jouw persoonlijke waarden, jouw mindset en jouw diepste drijfveren.

Als het stroomt | De kracht van alignment

Wanneer deze drie dimensies met elkaar in lijn zijn, gebeurt er iets magisch in een organisatie. Stel je voor: een leiderschapsteam waarin de individuele leiders (Ik) allen bezield zijn en dezelfde waarden delen. Zij creëren als vanzelf een cultuur van vertrouwen en openheid (Wij). Omdat de onderlinge relaties ijzersterk zijn, lopen de processen en systemen (Het) als een geoliede machine.

In zo’n organisatie kost werken geen energie, maar levert het energie op. De neuzen staan dezelfde kant op, niet omdat het moet van het handboek, maar omdat iedereen erin gelooft.

Het vacuüm | Wat er misgaat als de balans zoek is

Maar wat gebeurt er als deze driehoek uit elkaar valt? Meestal zien we dat organisaties doorslaan naar het Het. Er is een blind vertrouwen in protocollen en spreadsheets.

• Als je alleen stuurt op het Het, veranderen medewerkers in apathische spreadsheet-management-robots en de menselijke verbindinng verdwijnt.

• Zonder een gezonde Wij (cultuur) ontstaat er angst, eilandjescultuur en politiek gedrag. Men dekt zichzelf in in plaats van dat men verantwoordelijkheid neemt.

• En als de Ik verwaarloosd wordt, raakt de organisatie haar ziel kwijt.

Het resultaat? Een organisatie die op papier kerngezond lijkt, maar van binnen langzaam emotioneel failliet gaat.

Het begint bij de ‘Ik’: Voel jij het vuur nog?

De absolute kern van Ofmans theorie, én de motor van jouw organisatie, is het verantwoordelijkheidsgedreven motief. Ofwel: het vuur. Samen productief zijn en een gezonde cultuur neerzetten lukt alléén als jij, als leider, dat vuur diep vanbinnen voelt branden. Als de ‘Ik’ niet bezield is, kun je de ‘Wij’ niet inspireren en blijft ‘het Het’ een kille bedoeling. Vraag jezelf eens af: Brand ik nog voor de missie? Of ben ik alleen nog maar brandjes aan het blussen?

Jij bent de hoeder van de norm

Hier ligt de cruciale taak voor jou als directeur, en in het verlengde daarvan, voor jouw leidinggevenden. Jullie zijn niet alleen verantwoordelijk voor de winst- en verliesrekening. Jullie zijn, boven alles, de hoeders van de norm.

Cultuur sijpelt van boven naar beneden. Wat jij relativeert, negeert of oogluikend toestaat, wordt de nieuwe ondergrens van de organisatie. Als jij als directeur het vuur niet aanwakkert (te beginnen in het leiderschapsteam dat jij aanstuurt), als jij giftig gedrag in de ‘Wij’ niet corrigeert, of als jij de menselijke maat in ‘het Het’ uit het oog verliest… wie doet het dan?

Leiderschap is topsport in alignment. Zorg dat je processen kloppen, maar begin bij jezelf. Voed je eigen vuur, bouw actief aan de persoonlijke en functionele verbinding in het leiderschapsteam dat onder jouw hoede samenwerkt aan iets belangrijks. bestuurder: durf jij de driehoek écht in balans te brengen?